Szlif stalowych progów w basie: gdy sama regulacja nie wystarcza

Stalowe progi też mogą wymagać szlifu

Odporność progów na zużycie i ich prawidłowa geometria to dwie różne sprawy. Bas ze stalowymi progami może pobrzękiwać, nawet gdy progi dobrze siedzą w podstrunnicy i nie widać między nimi wyraźnych uskoków. W takim przypadku przed kolejną regulacją trzeba sprawdzić powierzchnię gry na dłuższym odcinku gryfu.

W Guitar Lab natrafiliśmy na taki problem w pięciostrunowym Ibanezie BTB605MS. Poniżej opisujemy, jak znaleźliśmy przyczynę brzęczenia i dlaczego w tym egzemplarzu konieczny okazał się szlif stalowych progów.

Ibanez BTB605MS: multiscale, struna .160 i bardzo niska akcja

Klient zgłosił pobrzękiwanie strun na całej długości gryfu. Używa basu do cięższych odmian metalu i zależy mu na bardzo niskim ustawieniu: około 1,4 mm na 12. progu przy najgrubszej strunie .160 cala. To opis konkretnego egzemplarza i preferencji muzyka, a nie uniwersalna norma dla basów.

BTB605MS ma zmienną menzurę 35–37 cali i progi ze stali nierdzewnej. W konstrukcji multiscale długość czynna strun jest różna, co widać w wachlarzowym układzie progów.

Ibanez — specyfikacja BTB605MS ↗

Dlaczego fret rocker nie wykazał problemu?

Sprawdziliśmy sąsiadujące progi rockerem. Pomiar nie wykazał miejscowych nierówności; progi były dobrze osadzone i nie unosiły się z podstrunnicy. Mimo to problem z brzęczeniem pozostawał.

Fret rocker porównuje wysokość trzech sąsiednich progów. Jest pomocny w wykrywaniu lokalnych różnic, lecz taki krótki pomiar nie zastępuje oceny profilu na dłuższym odcinku gryfu.

Długi liniał ujawnił dwa zagłębienia i górkę

Dopiero użycie dłuższego liniału kontrolnego, czyli straightedge — w warsztacie potocznie nazywanego „lagą” — razem ze sprawdzeniem reakcji gryfu na regulację pręta ujawniło przyczynę. Stwierdziliśmy dwa wyraźne zagłębienia: w okolicach progów 3–9 oraz 14–20. Między nimi znajdowała się niewielka górka w pobliżu 12. progu.

Taki przebieg powierzchni progów tłumaczy, dlaczego prawidłowy wynik krótkiego pomiaru nie kończy diagnozy. W tym basie dalszy setup bez wyrównania progów nie rozwiązywał rozpoznanego problemu. Nie oznaczało to dyskwalifikacji instrumentu, lecz konieczność wykonania prac progowych przed końcową regulacją.

Na czym polega szlif stalowych progów?

Szlif wyrównuje wysokość koron istniejących progów. Nie jest tym samym co wymiana progów ani szlifowanie drewnianej podstrunnicy. W omawianym BTB605MS wykonaliśmy szlif stalowych progów i setup; karta naprawy odnotowuje również ich podklejenie. Sam zapis o podklejeniu nie zmienia wyniku wcześniejszych oględzin: nie stwierdzono wystających ani luźnych progów.

Przy pracach progowych po wyrównaniu przywraca się odpowiedni kształt koron, wygładza ślady obróbki i sprawdza instrument po regulacji. Gładkość powierzchni oraz zachowanie ustalonej wysokości są równie istotne jak samo wyrównanie.

Stal nierdzewna jest twardsza od typowych stopów nickel silver stosowanych na progi. Do obróbki dobiera się odpowiednie narzędzia i materiały ścierne; przykładem są pilniki diamentowe do profilowania koron.

StewMac — wyrównywanie i profilowanie progów (PDF) ↗

Efekt naprawy i granice bardzo niskiego setupu

Szlif progów i końcowy setup rozwiązały opisany problem. To rezultat naprawy tego egzemplarza — nie obietnica, że każda gitara z brzęczeniem potrzebuje szlifu.

Możliwa do uzyskania akcja zależy także od strun, stroju i sposobu gry. Przy bardzo niskim ustawieniu szczególnie ważne jest sprawdzenie instrumentu z docelowym kompletem strun i artykulacją muzyka. Sama liczba milimetrów nie opisuje całego setupu.

Kiedy zgłosić bas do diagnostyki progów?

Jeżeli brzęczenie występuje w wielu pozycjach, utrzymuje się mimo regulacji albo wymusza podnoszenie strun ponad wygodny poziom, warto sprawdzić zarówno osadzenie progów, jak i ich wzajemną wysokość na krótkich oraz długich odcinkach. Decyzja o szlifie powinna wynikać z pomiarów.

Przed wizytą podaj strój, grubości strun oraz miejsca, w których pojawia się problem. Opisz też sposób gry i oczekiwaną akcję. To pomaga ustalić, czy potrzebna jest regulacja, szlif stalowych progów czy inna naprawa.

Inne basy w naszej ofercie

Jeśli przy okazji porównujesz instrumenty, sprawdź poniższe basy z katalogu Selected Vintage Guitars. Łączy je kategoria instrumentu; ich konstrukcja i zastosowanie różnią się od pięciostrunowego Ibaneza multiscale. Nie przypisujemy im stalowych progów ani identycznych możliwości setupu. Aktualny stan i zakres wykonanych prac znajdziesz w konkretnej ofercie.

Zobacz aktualne gitary basowe ↗

Źródła i dokumentacja

Opisujemy naprawę wykonaną w Guitar Lab. Zdjęcia i zakres prac są udokumentowane w karcie naprawy. Przywołane w artykule materiały Ibanez i StewMac uzupełniają informacje o modelu, pomiarach oraz pracach progowych.

Wymiana progów i przygotowanie podstrunnicy — Ibanez Musician ↗

Naprawa regulacji gryfu — Gherson Jazz Bass ↗