Japońskie gitary akustyczne a Martin i Gibson: Cat’s Eyes, K.Yairi i dziedzictwo Momose

Dobry japoński akustyk nie potrzebuje taryfy ulgowej

W Guitar Lab uważamy, że dobrze wybrane japońskie gitary akustyczne są co najmniej równorzędną alternatywą dla instrumentów z USA. W wielu porównaniach sami wybralibyśmy właśnie egzemplarz japoński: ze względu na jego brzmienie, wygodę i jakość wykonania, a nie tylko niższą cenę. Po fachowym remoncie taki instrument potrafi być lepszym zakupem niż znacznie droższa gitara z prestiżowym logo.

To opinia wypracowana przy dziesiątkach remontów przeprowadzonych w naszym warsztacie, podczas ogrywania instrumentów i rozmów z gitarzystami. Widzimy te gitary od środka, pracujemy z ich gryfami i podstrunnicami, poznajemy zalety konstrukcji oraz miejsca wymagające poprawy. Oceniamy gotowy instrument, który ma dobrze służyć muzykowi przez kolejne lata.

Historia Cat’s Eyes, K.Yairi i Headway pozwala zrozumieć, skąd bierze się ta jakość. Są w niej amerykańskie inspiracje, bezpośrednia wymiana wiedzy, samodzielne projekty i konkretni lutnicy, którzy poświęcili budowie gitar całe zawodowe życie.

Cat’s Eyes i Martin: współpraca, która naprawdę miała miejsce

Związek Tokai z Martinem jest wyjątkowo dobrze udokumentowany. Oficjalna historia Tokai podaje, że w 1972 roku firma zawarła umowę na wyłączną dystrybucję instrumentów C.F. Martin w Japonii. W 1973 roku rozpoczęła ich import oraz nawiązała współpracę techniczną z amerykańskim producentem. Własna marka gitar akustycznych Cat’s Eyes pojawiła się w 1975 roku.

Ta kolejność ma znaczenie. Cat’s Eyes powstawały w firmie, która miała bezpośredni kontakt z instrumentami Martina i jego wiedzą techniczną. Podobieństwo do amerykańskich dreadnoughtów miało więc znacznie głębsze podstawy niż zbliżony kształt główki czy ozdobna rozeta. Dla nas jest to dobry powód, aby traktować te gitary jako poważnych kandydatów do porównania z Martinem.

Tokai — oficjalna historia firmy i współpracy z C.F. Martin ↗

CE1500 i D-28: katalog pokazuje konkretny punkt odniesienia

W katalogu Tokai z 1981 roku serię CE przedstawiono jako „Vintage Martin Replica”. Model CE1500 opisano wprost jako konstrukcję nawiązującą do przedwojennego D-28. Wśród jego cech wymieniono między innymi profilowane żebrowanie typu X oraz charakterystyczne zdobienie herringbone. To przykład świadomego odwołania do określonej tradycji budowy, a nie przypadkowego podobieństwa dwóch gitar.

Warto przyjrzeć się skanowi katalogu: obok CE1500 znajdują się inne modele z własnymi rozwiązaniami i wyposażeniem. Cat’s Eyes to rozbudowana rodzina instrumentów. Wybierając gitarę, sprawdzamy konkretny symbol i rocznik, dzięki czemu wiemy, jakie założenia konstrukcyjne rzeczywiście stoją za egzemplarzem, który mamy w rękach.

Katalog Tokai Cat’s Eyes 1981 — seria CE i model CE1500 (skan, PDF) ↗

K.Yairi: amerykańska szkoła i własna japońska pracownia

Początki rodzinnego zakładu Yairi sięgają 1935 roku, kiedy Giichi Yairi rozpoczął wytwarzanie drewnianych instrumentów. Jego następca, Kazuo Yairi, wyjechał do Stanów Zjednoczonych, aby uczyć się budowy gitar. Po powrocie, w 1965 roku, powstała firma Yairi Guitar i marka K.Yairi.

Pracownia w Kani rozwinęła własny sposób działania: wiele modeli, niewielkie serie i duży udział pracy ręcznej. Firma opisuje ten model produkcji jako tradycję utrzymywaną od lat 70. To właśnie w takich warunkach można poświęcić uwagę konkretnemu kawałkowi drewna i dopasowaniu elementów. Dla gitarzysty ma to znaczenie wtedy, gdy staranność warsztatowa przekłada się na dobrze reagujący, wygodny instrument.

K.Yairi — historia i filozofia pracowni w Kani ↗

Co kryje się za opinią o jakości K.Yairi

W opisie własnego procesu produkcji Yairi pokazuje wieloletnie przygotowanie drewna, jego selekcję, łączenie połówek płyt, obróbkę żeber i ręczne dopasowanie połączenia gryfu z korpusem. Osobne etapy obejmują także przygotowanie siodełka i wkładki mostka. To konkretna praca nad materiałem i geometrią instrumentu.

Z perspektywy naszego warsztatu właśnie takie szczegóły są istotą dobrej gitary. Starannie wykonany korpus powinien współpracować z prawidłowo ustawionym gryfem, równymi progami i odpowiednio dopasowanym podparciem strun. Sam efektowny gatunek drewna nie zastąpi tej całości. K.Yairi warto ogrywać z nastawieniem na to, co instrument robi pod palcami: jak łatwo wydobyć dźwięk, jak reaguje na mocniejszy atak i czy pozwala swobodnie różnicować dynamikę.

K.Yairi — dobór drewna i kolejne etapy budowy gitary ↗

Bob Weir z Grateful Dead i Alvarez-Yairi WY1

Jednym z najlepszych przykładów uznania dla tej szkoły lutniczej jest Bob Weir. Alvarez podaje, że model Alvarez-Yairi WY1 został zaprojektowany dla niego i we współpracy z nim. Litera W w oznaczeniu pochodzi od nazwiska gitarzysty Grateful Dead.

WY1 ma korpus Folk/OM, głębszy od standardowych modeli OM tej marki, lity cedrowy top, palisandrowe boki i tył oraz menzurę 635 mm. Zastosowano w nim również mostek Direct Coupled i wydłużone połączenie gryfu typu dovetail. To własna odpowiedź konstrukcyjna na potrzeby muzyka, z innymi proporcjami i rozwiązaniami niż klasyczny amerykański dreadnought.

Dla porównania Martin OM-28 korzysta ze świerkowego topu i menzury 25,4 cala. Obydwa modele warto rozważać jako poręczne akustyki do wszechstronnej gry, ale każdy proponuje inne odczucie pod palcami. Właśnie ta samodzielność projektowa jest jednym z powodów, dla których japońskie instrumenty mają własnych zwolenników.

Alvarez-Yairi WY1 — współpraca z Bobem Weirem i specyfikacja modelu ↗

Martin OM-28 — konstrukcja i menzura ↗

Jerry Garcia i Paul McCartney: gitary obecne w prawdziwej muzyce

Z kręgiem Grateful Dead wiąże się także piękna studyjna historia Jerry’ego Garcii. W komentarzu do wydawnictwa Bare Bones, Volume II David Grisman wspomina pierwsze wspólne granie w swoim nowym studiu. Ustawiał mikrofony, słuchając Garcii grającego na akustycznym Alvarezie, po czym włączył nagrywanie i dołączył na mandolinie. Tak powstało Bare Bones Prelude. To relacja uczestnika sesji o instrumencie używanym do tworzenia muzyki.

David Grisman — komentarz do Bare Bones, Volume II, 2024 (PDF) ↗

K.Yairi w rękach Paula McCartneya

Europejskim muzykiem, którego warto tu przywołać, jest Paul McCartney. Foreign Press Center Japan w materiale poświęconym japońskim instrumentom wymienia go wśród znanych użytkowników K.Yairi. Obok współpracy z Bobem Weirem jest to kolejny przykład obecności gitar z Kani w świecie muzyków mających dostęp do bardzo szerokiego wyboru instrumentów.

Dla kupującego najciekawsze jest to, że K.Yairi od dawna funkcjonuje jako wybór do grania i tworzenia własnego brzmienia. Historia marki nie kończy się na porównywaniu cenników z konkurencją. Warto usiąść z taką gitarą i sprawdzić, co samemu można z niej wydobyć.

Foreign Press Center Japan — K.Yairi i Paul McCartney ↗

Yasuo Momose i Headway: rozebrać HD-28, zrozumieć konstrukcję, pójść dalej

W 1977 roku Kei Yatsuzuka i Yasuo Momose rozpoczęli działalność Headway. Według oficjalnej historii firmy jednym z pierwszych kroków była szczegółowa analiza Martina HD-28, łącznie z rozebraniem instrumentu. Chodziło o poznanie metod budowy stojących za uznanym amerykańskim brzmieniem. Następnie rozwijano własne rozwiązania; jednym z efektów był HD-115, wprowadzony pod koniec lat 70.

Pożar zakładu w 1983 roku doprowadził do utraty narzędzi i przerwania produkcji akustyków. Do jej wznowienia przyczyniła się społeczność użytkowników: w 1999 roku do firmy dotarł list od miłośnika Headway prowadzącego forum poświęcone dawnym modelom. Momose odtworzył oprzyrządowanie, a powrót rozpoczęto serią 128 gitar HD-115.

Ta historia dobrze pokazuje siłę instrumentu, do którego ludzie chcą wracać. Dawne Headwaye miały odbiorców gotowych zabiegać o ponowne uruchomienie produkcji. To znacznie ciekawsze świadectwo ich znaczenia niż sam efektowny opis katalogowy.

Headway — analiza Martina HD-28, początki HD-115 i powrót marki ↗

Dziedzictwo Momose to także ludzie i sposób pracy

Momose pracował przy budowie gitar już w latach 60., zanim został kierownikiem technicznym Headway. Projektował oprzyrządowanie i procesy produkcyjne, rozwijał konstrukcje oraz przekazywał umiejętności kolejnym lutnikom. W 2015 roku otrzymał od władz prefektury Nagano wyróżnienie Shinshu Master Craftsman.

Zmarł 19 marca 2024 roku. Deviser wskazuje Masato Yasuiego i Aratę Furihatę jako kontynuatorów jego pracy przy Headway Custom Series. Nazwisko Momose nosi również marka gitar elektrycznych i basów, rozwijana przez wyszkolonych w tej tradycji konstruktorów. Jego dorobek obejmuje więc zarówno pojedyncze instrumenty, jak i wiedzę, z której korzysta następne pokolenie.

W Guitar Lab bliskie jest nam takie rozumienie jakości: liczy się dobrze wykonana gitara i rzemiosło, dzięki któremu można ją rozwijać, utrzymywać w dobrym stanie i przekazać dalej. Japońskie lutnictwo ma własnych mistrzów i własną ciągłość warsztatową.

Deviser — dorobek Yasuo Momose i kontynuacja jego pracy ↗

Japońskie i amerykańskie akustyki: co warto ze sobą porównać

Poniższe zestawienie łączy udokumentowane inspiracje historyczne z propozycjami do bezpośredniego ogrania. Przy wyborze szukamy podobnego zastosowania i interesującej odpowiedzi brzmieniowej. Najwięcej mówi porównanie konkretnych egzemplarzy przy podobnym stanie strun i ustawieniu.

Japoński instrument	Amerykański punkt odniesienia	Sens porównania
Cat’s Eyes CE1500 z katalogu 1981	Przedwojenny Martin D-28	Katalog wprost wskazuje inspirację D-28. Przykład historycznej interpretacji klasycznego dreadnoughta.
Headway HD-115	Martin HD-28	HD-28 był punktem wyjścia do badań konstrukcyjnych Headway; HD-115 reprezentuje rozwój własnej szkoły budowy.
K.Yairi YW500P i Thumb W-500	Martin D-28	Dreadnoughty dla gitarzystów szukających świerkowo-palisandrowej konstrukcji. Porównujemy reakcję, równowagę pasma i komfort.
Alvarez-Yairi WY1	Martin OM-28	Poręczne akustyki Folk/OM o odmiennych założeniach: WY1 ma cedrowy top i krótszą menzurę, OM-28 — świerkowy top i menzurę 25,4 cala.
Aria WJ-40	Gibson SJ-200	Duże korpusy z połączeniem świerku i klonu. To propozycja porównania gitar do podobnych zadań, a nie stwierdzenie identyczności ich budowy.

K.Yairi YW500P z 1979 roku: jakość, którą można sprawdzić pod palcami

Nasz YW500P łączy świerkowy top z palisandrowym tyłem i bokami oraz mahoniowym gryfem. Przygotowanie w Guitar Lab objęło planowanie podstrunnicy, montaż nowych progów Blacksmith Medium Jumbo oraz wykonanie kościanego siodełka i wkładki mostka. Instrument został ustawiony pod struny 12–53.

Taki zakres pracy daje bardzo konkretną wartość użytkową: gitarzysta dostaje dawny instrument z odnowioną powierzchnią gry i dopasowanym osprzętem podpierającym struny. Naszym zdaniem to mocny argument za zakupem japońskiego akustyka zamiast przeznaczania całego budżetu na nową gitarę z wyższej półki. YW500P warto zestawić z dobrym Martinem i po prostu posłuchać obu z miejsca muzyka oraz osoby siedzącej naprzeciwko.

K.Yairi YW-500P – Natural, Lawsuit era, 1979Zdjęcia, karta serwisowa i aktualne warunki oferty →

Thumb W-500 z 1973 roku: dreadnought przygotowany do kolejnych lat grania

Thumb W-500 jest kolejnym przykładem, który chętnie pokazujemy osobom szukającym alternatywy dla amerykańskiego dreadnoughta. Ten egzemplarz ma lity świerkowy top, palisandrowe boki i tył oraz mahoniowy gryf. W naszym warsztacie przeszedł wyrównanie podstrunnicy, wymianę progów na Blacksmith Medium Jumbo i regulację pod struny 12–53.

Klasyczny Martin D-28 również opiera swoją konstrukcję na świerku i palisandrze; w aktualnym modelu producent podaje lity świerk oraz lity palisander indyjski. To użyteczny punkt wyjścia do rozmowy o konstrukcji, natomiast o naszym wyborze decydują dopiero brzmienie i wygoda konkretnego egzemplarza. Właśnie dlatego Thumbowi dajemy w takim porównaniu pełnoprawne miejsce.

Martin D-28 — specyfikacja współczesnego modelu ↗

Thumb W-500 - Natural, Early Vintage, 1973Zdjęcia, karta serwisowa i aktualne warunki oferty →

Aria WJ-40: japońskie jumbo obok Gibsona SJ-200

WJ-40 z 1981 roku poszerza porównanie poza świat dreadnoughtów. To gitara jumbo ze świerkową płytą wierzchnią, klonowym tyłem i bokami oraz klonowym gryfem. Nasz egzemplarz otrzymał nowe progi Blacksmith o szerokości 2,1 mm po przygotowaniu podstrunnicy. Ma również pasywny przetwornik piezo.

Naturalnym amerykańskim punktem odniesienia dla dużej świerkowo-klonowej gitary jest Gibson SJ-200. Wersja Standard opisana przez producenta łączy lity świerk Sitka z klonowym tyłem i bokami. Aria jest ciekawą propozycją dla osoby, która lubi duży korpus i szuka akustyka do akompaniamentu, ale chce rozsądnie wykorzystać budżet. Wspólne gatunki drewna otwierają rozmowę; o wyborze rozstrzygają własna gra, reakcja instrumentu i jego przygotowanie.

Gibson SJ-200 Standard — konstrukcja super jumbo ze świerkiem i klonem ↗

Aria WJ-40 – Natural, Lawsuit era, 1981Zdjęcia, karta serwisowa i aktualne warunki oferty →

Co wynika z dziesiątek remontów w Guitar Lab

Nasze przekonanie o wartości japońskich gitar bierze się z pracy z rzeczywistymi instrumentami. Przy remoncie można ocenić stan połączeń, geometrię gryfu, podstrunnicę i możliwości prawidłowego ustawienia strun. To pozwala oddzielić zużycie wynikające z wieloletniej gry od jakości samej konstrukcji. Dobry akustyk z wypracowanymi progami nadal może być znakomitą bazą do dalszego użytkowania.

Przygotowanie takiej gitary wymaga patrzenia na całość. Sama wymiana progów nie rozwiązuje każdego problemu, podobnie jak obniżenie wkładki mostka nie zastępuje oceny kąta osadzenia gryfu. Kiedy zakres prac odpowiada rzeczywistym potrzebom egzemplarza, odzyskujemy instrument, który można oceniać przez grę, zamiast walczyć z jego ustawieniem.

W naszych porównaniach dobrze przygotowane japońskie akustyki wielokrotnie okazywały się co najmniej równie przekonujące jak droższe instrumenty amerykańskie. Rozmowy z gitarzystami i ich wrażenia z ogrywania takich gitar wzmacniają tę ocenę. Dla nas lepsza gitara to ta, która daje muzykowi więcej swobody, odpowiada na jego artykulację i sprawia, że chce grać dalej.

Jak samemu usłyszeć różnicę

Zacznij od spokojnego akompaniamentu i posłuchaj, czy głos dobrze mieści się obok gitary. Następnie zagraj pojedyncze dźwięki, przejścia basowe i kilka akordów wyżej na gryfie. Sprawdź, czy instrument pozwala zachować czytelność przy mocniejszym ataku, a przy delikatnym dotyku nadal odpowiada bez wysiłku. Taki test mówi więcej o dopasowaniu gitary do muzyka niż samo pierwsze, głośne uderzenie akordu.

Poproś też drugą osobę, żeby zagrała na obu instrumentach. Gitarę słyszy się inaczej zza korpusu, a inaczej z kilku kroków przed nim. Zadbaj o podobną świeżość strun i graj w tym samym pomieszczeniu. Wtedy łatwiej ustalić, czy bardziej odpowiada Ci konkretna K.Yairi, Thumb, Cat’s Eyes lub Headway, czy porównywany Martin albo Gibson.

Dlaczego sami tak często wybieramy Japonię

W naszej opinii zakup dobrze wybranego japońskiego akustyka po profesjonalnym przygotowaniu jest jedną z najlepszych dróg do instrumentu wysokiej klasy. Otrzymujemy rzetelną konstrukcję, historię prawdziwego rzemiosła i gitarę dopracowaną do codziennej gry. W wielu przypadkach uznajemy taki wybór za lepszy niż zakup znacznie droższego instrumentu z USA.

Cat’s Eyes pokazuje, jak owocna potrafiła być współpraca z amerykańską tradycją. K.Yairi — jak zbudować własną tożsamość i zdobyć uznanie wymagających muzyków. Headway i Yasuo Momose — jak przekuć analizę klasycznych rozwiązań w samodzielną szkołę lutniczą. To wystarczająco mocne powody, aby japońską gitarę postawić obok Martina czy Gibsona bez żadnych kompleksów.

Zapraszamy do Selected Vintage Guitars w Poznaniu. Chętnie pokażemy instrumenty, wyjaśnimy zakres wykonanych prac i pomożemy porównać je pod kątem Twojej gry. Najlepszym zakończeniem tej historii jest gitara, którą samemu chce się zabrać do domu.

Przeczytaj także: japoński dreadnought zamiast drogiego Martina ↗

Gitara po wymianie progów — co sprawdzić przed zakupem? ↗

Zobacz aktualną ofertę instrumentów ↗

Chcesz wiedzieć więcej?

Do historii marek warto zajrzeć na strony Tokai, Yairi i Headway oraz do oryginalnego katalogu Cat’s Eyes. Karta WY1 opisuje udział Boba Weira w projekcie; komentarz Davida Grismana jest osobistą relacją z nagrania z Jerrym Garcią. Specyfikacje Martina i Gibsona pomagają porównać konkretne rozwiązania konstrukcyjne. Ocenę brzmienia, wygody i wartości zakupu przedstawiamy z perspektywy pracy Guitar Lab i doświadczeń z instrumentami.